جمال رضايى
256
بيرجندنامه ( فارسى )
بانى آن « بيمارستان علم » نام نهادند و همانست كه امروز « بيمارستان امام رضا » نام گرفته است . در دهههاى بعد چند مركز درمانى توسّط « بهدارى » و « شير و خورشيد سرخ » در بيرجند داير گشت و به تدريج بر تعداد آنها افزوده شد و خوشبختانه امروزه تعدادى بيمارستان ، درمانگاه ، زايشگاه ، آزمايشگاه و مركز راديولوژى و حتّى دانشكدهء پزشكى در اين شهر وجود دارد و شمار قابل ملاحظهاى « دكتر » در درجات مختلف علمى و با تخصّصهاى گوناگون در آنها به كار و درمان بيماران و تدريس اشتغال دارند و عصرها نيز در « مطبّ » به طبابت مشغولند ، در نتيجه بيرجند به يك مركز فعّال و معتبر پزشكى و درمانى در جنوب خراسان تبديل شده و بيماران زيادى از شهرهاى ديگر منطقه براى معالجه به اين شهر رو مىآورند . 3 - دندانپزشكى و دندانسازى : در دو دههء يكم و دوم اين سده يك دندانپزشك و يك دندانساز در بيرجند به كار اشتغال داشتند : 1 - 3 - شادروان « احمد على احمدى » ( دكتر احمدى ) تنها دندانپزشك شهر بود كه در مدرسهء عالى دندانسازى تهران تحصيل كرده بود و در مطبّش به كار درمان ، ترميم ، كشيدن و ساختن دندان مشغول بود . مطبّ نامبرده در خانهء مسكونيش - در محلّهء قلعه ، روبروى حمّام آقا ميرزا - واقع بود . وى از سرشناسان و نامداران بيرجند در زمان خود بود و علاوهبر اين كار فعاليّتهاى گوناگون اجتماعى ، سياسى و اقتصادى - ازجمله قاليبافى - نيز داشت . 2 - 3 - شخص ديگرى كه در بيرجند آن زمان به اين كار اشتغال داشت مردى ترك مشهدى بود به نام « احمد عبد اللّهزاده » كه به « احمد آقا دندانساز » شهرت يافته بود . احمد آقا دندانسازى تجربى و حرفهاى بود و در خانهء نشيمن خود - واقع در لب بند حاجى محمد جعفر - مراجعاتش را مىپذيرفت و با وسايلى بسيار ابتدايى آنان را درمان مىكرد . وى علاوهبر ساختن دندان مصنوعى به دندانپزشكى نيز مبادرت مىورزيد . معمولا افراد طبقات بالا و متمكّن و فرهيختهء شهر به « دكتر احمدى » و مردم طبقات متوسّط به « احمد آقا » مراجعه مىكردند و افراد طبقات پايين و كمدرآمد با روشهاى ديرينهء سنّتى به درمان دندانهاى خود مىپرداختند و براى كشيدن دندان به « دلّاك » ها مراجعه مىنمودند . 4 - دامپزشكى : پيش از تشكيل « هنگ 15 سوار » هيچ دامپزشكى در بيرجند نبود . پس از تشكيل اين